Vàng là tên nguyên tố hoá học có kí hiệu Au (L. aurum) và số nguyên tử 79 trong bảng tuần hoàn. Là kim loại chuyển tiếp (hoá trị 3 và 1) mềm, dễ uốn, dễ dát mỏng, màu vàng và chiếu sáng, vàng không phản ứng với hầu hết các hoá chất nhưng lại chịu tác dụng của nước cường toan (aqua regia) để tạo thành axít cloroauric cũng như chịu tác động của dung dịch xyanuacủa các kim loại kiềm.

Vàng được dùng làm tiêu chuẩn tiền tệ ở nhiều nước và cũng được sử dụng từ thời xa xưa trong các ngành trang sức, hoạt động tôn giáo, giải thưởng thể thao... Mã tiền tệ ISO của nó làXAU.

Các ứng dụng khác:

Có thể nói vàng là một nguyên liệu hữu dụng trong khoa học kỹ thuật hiện đại và những ứng dụng mở rộng vai trò của vàng trong khoa học kỹ thuật là một nhân tố chính góp phần làm tăng cầu vàng trong những năm gần đây. 

Điện tử

Vai trò chính của vàng trong lĩnh vực điện tử được ứng dụng vào các công tắc, bộ chuyển mạch, cục rơle và các khớp nối. Việc gắn vàng lên công tắc nhằm đảm bảo cho việc phân tán nhiệt lượng một cách nhanh chóng, và giúp ngưng lại quá trình oxi hoá hoặc bị mờ do tác động của nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao.

Một ứng dụng khác của vàng trong kỹ thuật điện là các thiết bị bán dẫn, ở đó các dây hoặc mảnh vàng đủ tuổi được dùng đề kết nối các chi tiết như bóng bán dẫn với các vi mạch, và trong các bảng mạch dùng để liên kết các chip điện tử lại với nhau..

Hàng không và du hành vũ trụ

 Do vàng là một kim loại có khả năng phản xạ tốt nên làm chệch hướng sức nóng thiêu đốt của mặt trời.

Vàng là được xem là một nhân tố trung tâm không thể thiếu trong các tiêu chuẩn an toàn bay vào không gian, chính vì vậy lượng vàng yêu cầu gia tăng liên tục cùng với sự phát triển của tốc độ chinh phục không gian. Một ví dụ cụ thể là hơn 40.8 kg vàng được sử dụng trong quá trình chế tạo tàu du hành con thoi Columbia nổi tiếng, chủ yếu tập trung ở các bộ phần bằng hợp kim đồng thau, chế tạo buồng nhiên liệu, các mảnh plastic và các công tác điện.

Y học

Trong lĩnh vực y học, vàng chủ yếu được sử dụng trong điều trị chứng viêm khớp và các bệnh liên quan đến gan, tai và mắt. Vàng được sử dụng trong một nhóm thuốc giúp giảm quá trình phát triển của bệnh viêm khớp. Những thuốc này được biết đến dưới cái tên là DMARD giúp đánh tan cơn đau và vết sưng trong các khớp xương.

Môi trường

Vì những đặc tính hoá học độc đáo nên vàng giữ một vai trò hết sức quan trọng trong phát triển các công nghệ tương lai với mục đích giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm năng lượng thông qua một vài ví dụ cụ thể như : thanh lọc nguồn nước, kiểm soát lượng khí thải rắn trong không khí…

Công nghệ xanh

Công nghệ xanh là một mô hình khoa học khuyến khích nghiên cứu chế tạo ra các hóa phẩm công nghiệp và quy trình sản xuất giúp giảm thiểu việc sử dụng và gia tăng hàm lượng các chất nguy hiểm. Vàng được sử dụng làm chất xúc tác đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển của công nghệ xanh.

Công nghệ Nano

            “Không giống như carbon, vàng không gắn kết với tất cả mọi thứ mà chỉ có tác dụng với một số đối tượng nhất định. Nó tự tìm kiếm những điểm để gắn kết và giới hạn lại những nơi mà nó có thể .Khám phá mới mẻ này cho phép các kỹ sư công nghệ nano sử dụng nhiều hơn các thao tác tinh vi trong việc tạo ra các chất mới hiệu quả và nhanh chóng hơn”.

Chất xúc tác

Trước đây, phần lớn các nhà nghiên cứu đã bỏ qua vàng như là 1 chất xúc tác công nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay đang có 1 sự tăng trưởng đáng kể việc ứng dụng tiềm năng của vàng vào việc xúc tác các phản ứng công nghiệp.

Đơn vị đo lường

Trong ngành kim hoàn ở Việt Nam, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị là cây (lượng hay lạng) hoặc chỉ. Một cây vàng nặng 37,50 g. Một chỉ bằng 1/10 cây vàng.

Trên thị trường thế giới, vàng thường được đo lường theo hệ thống khối lượng troy, trong đó 1 troy ounce (ozt) tương đương 31,1034768 g.

Tuổi (hay hàm lượng) vàng được tính theo thang độ K (Karat). Một Karat tương đương 1/24 vàng nguyên chất. Vàng 99,99% tương đương với 24K. Khi ta nói tuổi vàng là 18K thì nó tương đương với hàm lượng vàng trong mẫu xấp xỉ 75%. Hiện nay ở Việt Nam người ta thường kinh doanh vàng dưới dạng các bánh, thỏi, nhẫn, dây chuyền, vòng, lắc với hàm lượng vàng chủ yếu là 99,999% hay 99,99%, 99,9%, 99% hay 98%. Vàng dùng trong ngành trang sức thông thường còn gọi là vàng tây có tuổi khoảng 18K.

ST